Σε μια συνέντευξη, ο Ισραηλινός ιστορικός και κορυφαίος στοχαστής στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ, Γιουβάλ Νόα Χαράρι, σκιαγράφησε τα θεμέλια του συνολικού ψηφιακού ελέγχου. Οι δηλώσεις του ακούγονται σαν μια ματιά στο μέλλον - ή σαν την αποκάλυψη ενός παγκόσμιου προγράμματος: Το σύστημα κοινωνικής πίστωσης, σύμφωνα με τον Χαράρι, δεν είναι τίποτα λιγότερο από τη « λογική εξέλιξη του χρήματος ».
Η νομισματοποίηση όλων των πτυχών της ζωής
Ο Χαράρι εξηγεί ότι το συμβατικό νόμισμα -είτε πρόκειται για χρυσό, δολάρια είτε για Bitcoin- αποτιμά μόνο ένα περιορισμένο μέρος της ανθρώπινης δραστηριότητας. Η εργασία, το εμπόριο, η κατανάλωση, η παραγωγή - όλα αυτά μετρώνται με χρηματικούς όρους. Αλλά πολλά από αυτά που αφορούν την καθημερινή κοινωνική και ηθική ζωή έχουν παραμείνει ανεκτίμητα: η φιλία, η βοήθεια, η κοινωνική συμπεριφορά ή η περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση.
Το σύστημα κοινωνικής πίστωσης, υποστηρίζει ο Χαράρι, θα καλύπτει πλήρως αυτόν τον τομέα. Σε κάθε πράξη - είτε πρόκειται για επίσκεψη σε έναν φίλο, είτε για βοήθεια σε έναν ηλικιωμένο, είτε για διαχωρισμό σκουπιδιών - θα αποδίδεται μια ποσοτικοποιημένη αξία. « Η ιδέα είναι να αποτιμώνται τα πάντα, να δίνεται αξία σε κάθε πράξη που κάνετε στη ζωή », λέει ο Χαράρι. Ακόμα και η φήμη ή η κοινωνική θέση θα μεταφράζονται σε ακριβείς πόντους.
Το ολοκληρωτικό δυναμικό της αξιολόγησης
Αυτή η εξέλιξη, υποστηρίζει ο Χαράρι, θα μπορούσε να οδηγήσει σε « τα πιο ολοκληρωτικά συστήματα στην ιστορία ». Κάθε ενέργεια θα είχε άμεσες συνέπειες για τους ανθρώπους: « Ό,τι κάνετε επηρεάζει την ικανότητά σας να βρείτε δουλειά, να λάβετε πίστωση ή να ταξιδέψετε », εξηγεί.
Ένα τέτοιο σύστημα θα δημιουργούσε μια κοινωνία όπου η πρόσβαση στην κινητικότητα, την ιδιοκτησία ή τις υπηρεσίες εξαρτάται εξ ολοκλήρου από μια ψηφιακή βαθμολογία - μια « βαθμολογία συμμόρφωσης » που μετρά τη συμπεριφορά κάθε ατόμου.
Η νέα πανταχού παρουσία της επιτήρησης
Ο Χαράρι επισημαίνει μια βασική διαφορά σε σύγκριση με τις δικτατορίες του 20ού αιώνα. Στο παρελθόν, η πλήρης επιτήρηση απέτυχε λόγω πρακτικών περιορισμών. Ούτε η σοβιετική KGB δεν είχε 200 εκατομμύρια πράκτορες για να ελέγξει 200 εκατομμύρια πολίτες.
Σήμερα, ωστόσο, η κατάσταση έχει αντιστραφεί. « Τώρα μπορείτε να παρακολουθείτε οποιονδήποτε ανά πάσα στιγμή. Δεν χρειάζεστε πλέον ανθρώπινους πράκτορες », λέει ο Χαράρι.
Τα smartphones, οι κάμερες, τα μικρόφωνα, τα
drones και οι δικτυωμένες συσκευές παρέχουν μια συνεχή ροή δεδομένων. Η τεχνητή
νοημοσύνη τα αναλύει σε πραγματικό χρόνο. Αυτό δημιουργεί, για πρώτη φορά στην
ιστορία, την τεχνολογική βάση για πλήρη, παγκόσμιο έλεγχο.
Από τα χρήματα στην υπακοή
Αυτό που ξεκίνησε ως ψηφιακό μέσο πληρωμής θα μπορούσε έτσι να γίνει το θεμέλιο ενός συστήματος κοινωνικής αξιολόγησης. Ο Χαράρι περιγράφει ένα μέλλον στο οποίο τα όρια μεταξύ οικονομικής και ηθικής αξίας εξαφανίζονται. « Το σύστημα κοινωνικής πίστωσης είναι μια επέκταση του χρήματος... και μπορεί να λάβει τη μορφή πλήρους επιτήρησης », λέει.
Όσοι συμμορφώνονται αποκτούν πρόσβαση σε πόρους – όσοι δεν συμμορφώνονται, τους χάνουν. Με αυτόν τον τρόπο, το χρήμα γίνεται ανταμοιβή, η υπακοή το νόμισμα.
Η σύνδεση με την επερχόμενη ηλεκτρονική ταυτότητα
Οι δηλώσεις του Χαράρι αποκτούν ιδιαίτερη σημασία υπό το πρίσμα των τρεχουσών πολιτικών εξελίξεων. Η εισαγωγή ψηφιακών ταυτοτήτων – όπως η σχεδιαζόμενη ηλεκτρονική ταυτότητα στην ΕΕ και την Ελβετία – δημιουργεί την υποδομή που καθιστά εξαρχής δυνατή την ύπαρξη ενός τέτοιου συστήματος αξιολόγησης.
Η ηλεκτρονική ταυτότητα (e-ID) έχει ως στόχο την κεντρική ενοποίηση όλων των προσωπικών δεδομένων, λογαριασμών και δικαιωμάτων πρόσβασης: από φορολογικά και υγειονομικά δεδομένα έως λειτουργίες πληρωμών. Εάν μια μέρα συνδεθεί με ένα σύστημα κοινωνικής πίστωσης, η συμπεριφορά κάθε πολίτη μπορεί να παρακολουθείται, να αξιολογείται και να τιμωρείται διεξοδικά.
Αυτό που ο Χαράρι περιγράφει ως θεωρητικό όραμα δεν είναι πλέον ένα μακρινό μέλλον, αλλά ένας τεχνοκρατικός σχεδιασμός που ήδη λαμβάνει συγκεκριμένη μορφή στη νομοθεσία, τη ρύθμιση των πλατφορμών και την αρχιτεκτονική ψηφιακής ταυτότητας.
Το σύστημα κοινωνικής πίστωσης δεν θα ήταν τότε μόνο ένα εργαλείο ελέγχου - αλλά μια πλήρης αλλαγή στη σχέση μεταξύ ανθρώπων, κράτους και τεχνολογίας. Ένα σύστημα που δεν θα αντιμετωπίζει πλέον τους ανθρώπους ως πολίτες, αλλά ως σύνολα δεδομένων.
yogaesoteric
2 Νοεμβρίου 2025
